TUİÇ Akademi çatısı altında yayımlanan Journal of International Relations and Political Science Studies (JIRPSS), 14. sayısıyla okurlarının karşısında. Yeni sayı; tarih, kurumlar ve strateji ekseninde konumlanan üç makaleyi bir araya getirerek hem kuramsal tartışmalara hem de politika dünyasına dönük güncel bir çerçeve sunuyor. Editör yazısında vurgulandığı üzere, bu sayının ortak paydası “siyasal toplulukların reform, düzenleyici yeniden tasarım ve ittifak davranışları yoluyla nasıl öğrendiği ve uyum sağladığı” sorusuna disiplinlerarası yanıt arayışıdır.
1) Geç Osmanlı’ya yeni bir okuma: itme–çekme dinamikleri
Dr. Usman Abass, geç Osmanlı seyrini yalnızca “gerileme” anlatısına sıkıştırmayan, iç reform ile dış baskı arasındaki itme–çekme etkileşimi üzerinden yeniden çerçeveleyen bir analiz sunuyor. Çalışma; devletin kurumsal yenilenme girişimlerinin, dışsal zorlayıcı faktörlerle nasıl iç içe geçtiğini, karar alma süreçlerinde ortaya çıkan kırılma ve süreklilikleri dikkatle izliyor. Editoryal not, bu tartışmanın daha da derinleşebilmesi için siyasal tarih anlatılarını vilayet düzeyinde mali kayıtlar ve tarihsel ticaret yolu verileriyle eşleştiren nicel/yarı-nicel karşılaştırmaların önemine işaret ediyor. Böyle bir yöntem, içsel şoklarla sistemik şokların görece etkisini daha hassas biçimde tartmaya imkan sağlayacaktır.
2) ENISA’nın kurumsal evrimi: Danışmadan icraya..
Hakan İpek ve Prof. Dr. Hlm Yüksel, Avrupa Birliği siber güvenlik mimarisinde ENISA’nın (Avrupa Birliği Siber Güvenlik Ajansı) yıllar içindeki yetki birikimini izleyerek “danışma odaklı bir organdan operasyonel kapasitesi artan bir kuruma” dönüşümü haritalandırıyor. Çalışma; düzenleyici çerçeve, olay müdahale mekanizmaları ve paydaş yönetimi gibi başlıklarda ENISA’nın rol değişimlerini analitik bir çizelgeye yerleştiriyor. Editör yazısı, politika ilgisini keskinleştirmek amacıyla Europol/EDA kıyaslamaları, olay müdahale gecikme süreleri ve NIS2 uyum açıkları gibi ölçülebilir göstergeler üzerinden yapılacak karşılaştırmalı değerlendirmelerin yeni araştırma hatları yaratacağını belirtiyor.
3) NATO–ŞİÖ diyalektiği ve güç dengesi: Kalkan mı kıvılcım mı?
Hacer Kaya, klasik denge–güç (balance of power) kuramını NATO ile Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) arasındaki ilişkiler üzerinden yeniden ziyaret ediyor ve ittifakların yalnızca “kalkan” değil, kimi bağlamlarda bir “kıvılcım” işlevi de görebileceğini savunuyor. Yazar, denge–güç yaklaşımının literatürde iki damarını, gerçekçilerin “ittifaklar caydırır ve barışı korur” savı ile liberallerin “denge siyaseti çatışmayı yayar” iddiasını, NATO ve Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) örnekleri üzerinden karşılaştırmalı biçimde test ediyor. Bu çerçevede, ittifakların “kalkan” işlevi (caydırıcılık, ortak savunma kabiliyeti, tehdit algısında eşgüdüm) ile “kıvılcım” etkisi (güvenlik ikilemi, zincirleme taahhüt/entrapment riski, bölgesel yarışmaları tetikleme) arasındaki gerilim somut göstergelerle tartışılıyor.
Yeni sayının içeriklerine Dergi Park üzerinden erişebilir; makaleleri derslerinizde, politika notlarınızda ve saha çalışmalarınızda bir referans çerçevesi olarak kullanabilirsiniz. JIRPSS, uluslararası ilişkiler ve siyaset bilimi alanlarında hem akademik titizliği hem de politika uygulanabilirliğini birlikte önemseyen bir yayın çizgisini sürdürmeye devam edecektir.
JIRPSS 14. sayı ile iyi okumalar dileriz.
